ยาเป็นปัจจัยพื้นฐานอย่างหนึ่งสำหรับมนุษย์ โดยใช้เป็นเครื่องบรรเทาความทุกขเวทนาอันเกิด จากความเจ็บป่วย ยานั้นมีทั้งคุณและโทษขึ้นอยู่กับลักษณะของการใช้ยา ข้อเขียนนี้ประสงค์ จะให้ความรู้พื้นฐานเรื่องยาสำหรับประชาชนทั่วไป เพื่อนำไปเป็นแนวทางพิจารณาในการใช้ยา อย่างปลอดภัย

โดยทั่วไปประชาชนมักจะมองเห็นภาพไม่ชัดเจนว่าหน้าที่และบทบาทที่แท้จริงของเภสัชกร
คืออะไร แต่จะมองหน้าที่และบทบาทของบุคคลากรการแพทย์อื่น เช่น แพทย์ ทันตแพทย์
พยาบาล ได้ชัดเจนกว่า ทั้งนี้สาเหตุสำคัญส่วนหนึ่งคือเท่าที่ผ่านมาการศึกษาเภสัชศาสตร์
สอนให้เภสัชกรรู้หลายด้านในขณะที่ระบบการดูแลสุขภาพประชาชนของไทยเปิดช่องทาง
ให้เภสัชกรแสดงหน้าที่และบทบาทได้จำกัด ดังนั้นเภสัชกรจึงทำงานในหลายบทบาท
หลายคนอาจจะเห็นเภสัชกรอยู่ในห้องยาของโรงพยาบาลคอยดูแลการจ่ายยาและควบคุม
คลังยา หลายคนอาจจะเห็นเภสัชกรอยู่ประจำตามร้านขายยาคอยบริการจำหน่ายยาและ
ให้คำแนะนำแก่ผู้ซื้อ บางคนอาจจะเห็นเภสัชกรเดินเข้าออกตามโรงพยาบาลและคลินิก
เพื่อเสนอขายยาหรืออยู่ที่สำนักงานคอยวางแผนการขายยา บางคนอาจจะเห็นเภสัชกร
อยู่ในโรงงานยาทำหน้าที่ผลิตและควบคุมคุณภาพยา ด้วยหน้าที่และบทบาทหลากหลายเช่นนี้
ทำให้ภาพลักษณ์ของวิชาชีพเภสัชกรไม่เด่นชัดในสายตาประชาชน

ปัจจุบันเนื่องจากงานดูแลสุขภาพประชาชนมีขอบเขตกว้างขวาง ผนวกกับความก้าวหน้า
ทางการแพทย์และเภสัชศาสตร์ที่เกิดขึ้นอย่างมากมายในทศวรรษที่ผ่านมา ทำให้การบริการ
ด้านสุขภาพที่มีประสิทธิภาพต้องอาศัยความร่วมมือของผู้ที่รอบรู้และเชี่ยวชาญแต่ละสาขา
ดังนั้นเภสัชกรจึงมีหน้าที่และบทบาทดูแลสุขภาพด้านการใช้ยาของประชาชนชัดเจนกว่า
ที่เคยเป็น โดยดูแลด้านการพัฒนายา การผลิตและควบคุมคุณภาพยา การส่งมอบยา และโดย
เฉพาะอย่างยิ่งการติดตามผลการใช้ยาและการให้คำปรึกษาเกี่ยวกับยา ประชาชนเริ่มมองเห็น
ว่าในขณะที่แพทย์เป็นผู้ให้การวินิจฉัยและสั่งการรักษาโรคแก่ผู้ป่วยซึ่งส่วนใหญ่ต้องอาศัยยา
เภสัชกรเองจะเป็นผู้ดูแลคอยสอดส่องติดตามให้การใช้ยานั้นมีประสิทธิภาพและปลอดภัย

สิ่งที่ประชาชนจะพึ่งพาเภสัชกรได้นั้นมีหลายประการทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่นในทางตรง
ประชาชนสามารถพึ่งพาเรื่องการควบคุมดูแลและแนะนำการใช้ยาอย่างปลอดภัย ทั้งการใช้ยา
ในสถานพยาบาลและการใช้ยาจากร้านขายยา ทุกครั้งที่เกิดปัญหา ข้อข้องใจ ต้องการข้อมูล
หรือตัดสินใจเกี่ยวกับการใช้ยา ขอให้คิดถึงเภสัชกรว่าเป็นบุคคลแรกที่จะให้คำแนะนำและความ
กระจ่างได้ดีที่สุดผู้หนึ่ง ในทางอ้อมประชาชนพึ่งพิงเภสัชกรผ่านการควบคุมการผลิตและควบคุม
มาตรฐานยาที่จำหน่ายในท้องตลาด

สุดท้ายนี้ขอฝากคำขวัญสั้นๆ ไว้กับประชาชนทั้งหลาย เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงหน้าที่และบทบาท
ที่ชัดเจนของเภสัชกรว่า “การดูแลเรื่องยาคือหน้าที่เภสัชกร”

[วันที่: 2009-06-01]