|
ยามีผลต่อร่างกายมนุษย์อย่างไรบ้าง?
ยาเป็นปัจจัยพื้นฐานอย่างหนึ่งสำหรับมนุษย์ โดยใช้เป็นเครื่องบรรเทาความทุกขเวทนาอันเกิด
จากความเจ็บป่วย ยานั้นมีทั้งคุณและโทษขึ้นอยู่กับลักษณะของการใช้ยา ข้อเขียนนี้ประสงค์
จะให้ความรู้พื้นฐานเรื่องยาสำหรับประชาชนทั่วไป เพื่อนำไปเป็นแนวทางพิจารณาในการใช้ยา
อย่างปลอดภัย
เมื่อเราให้ยาเพื่อรักษาความเจ็บป่วยที่เกิดในร่างกาย ยาจะต้องเดินทางจากจุดให้ยาผ่านเข้า
สู่กระแสเลือดซึ่งเปรียบเหมือนระบบขนส่งหลักในร่างกายซึ่งเรียกกันว่า การดูดซึมยา
กระแสเลือดจะนำยาไปสู่เนื้อเยื่อทุกส่วนของร่างกายมากบ้างน้อยบ้างขึ้นกับว่ามีเลือดไปเลี้ยง
ส่วนนั้นมากน้อยเพียงใดและเนื้อเยื่อส่วนนั้นยอมรับยาได้แค่ไหนซึ่งเรียกว่า การกระจายยา
ส่วนหนึ่งของยาในกระแสเลือดจะถูกร่างกายเปลี่ยนแปลงโดยระบบเอ็นซัยม์ที่ตับและอวัยวะ
อื่นกลายเป็นสารใหม่ซึ่งส่วนมากมีฤทธิ์น้อยกว่ายาเดิม ตรงนี้เรียกว่า การเปลี่ยนแปลงหรือ
การทำลายยา ส่วนหนึ่งของยาในกระแสเลือดจะถูกกำจัดออกจากร่างกายทางปัสสาวะและ
อุจจาระซึ่งเรียกว่า การขับถ่ายยา กระบวนการทั้งหมดนี้เกิดขึ้นต่อเนื่องไปด้วยกันจนกระทั่ง
ยาหมดไปจากร่างกายซึ่งอาจจะเร็วหรือช้าขึ้นกับคุณสมบัติของยาและสภาพร่างกายของผู้ใช้ยา
กระบวนการเหล่านี้จะเป็นตัวชี้แนะว่ายาจะออกฤทธิ์ได้เร็ว ออกฤทธิ์ได้นาน หรือตกค้างอยู่ใน
ร่างกายเพียงใด และมักเป็นปัจจัยที่ทำให้ผลของยาแตกต่างในแต่ละบุคคล ยาที่กระจายไปยังส่วนต่างๆ ของร่างกายจะออกฤทธิ์ทำให้เกิด ผลของยา ซึ่งหมายความรวม
ถึงผลทุกประการของยา ในส่วนของร่างกายที่มีความบกพร่องซึ่งเป็นสาเหตุของโรคยาจะออก
ฤทธิ์เปลี่ยนความบกพร่องดังกล่าวให้กลับมาใกล้เคียงกับสภาพปกติซึ่งเราเรียกว่า ผลรักษา
ในขณะเดียวกันยาก็จะออกฤทธิ์ต่อร่างกายส่วนอื่นๆ ด้วย ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่เรียกว่า
ผลข้างเคียง ซึ่งอาจจะเป็นสิ่งที่มีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์ต่อร่างกายก็ได้ ถ้าหากไม่มี
ประโยชน์เรามักจะเรียกว่า ผลไม่พึงประสงค์ หรือถ้าหากเป็นสิ่งที่เกิดโทษต่อร่างกาย เราก็
เรียกว่า ผลพิษ ดังนั้นจะเห็นว่ายามีได้ทั้งคุณและโทษ เราจึงต้องเลือกใช้อย่างถูกหลักการ
เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและความปลอดภัย คำศัพท์เทคนิคเหล่านี้ประชาชนมักจะได้ยินได้ฟังจากปากบุคลากรทางการแพทย์ เช่น แพทย์
ทันตแพทย์ เภสัชกร พยาบาล ดังนั้นถ้าเข้าใจว่าแต่ละคำมีความหมายอย่างไรจะทำให้การ
สื่อสารระหว่างบุคลากรทางการแพทย์กับประชาชนนั้นราบรื่นอันจะช่วยให้การรักษาโรค
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
[วันที่: 2009-06-01]
|
